🎧 Uluslararası Enerji Ajansı Uyarıyor 'Küresel Yakıt Krizi'

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) İran savaşı nedeniyle son yılların en ağır küresel enerji kriziyle karşı karşıya kalınabileceği uyarısında bulundu. Küresel ölçekte günlük 11 milyon varil petrol arzının kaybedildiği belirtilirken, bu kaybın, 1970’lerde yaşanan iki büyük petrol krizinin toplamından daha fazla olduğuna dikkat çekildi.  

GÜNDE 11 MİLYON VARİL PETROL KAYIP

Mevcut krizin ise şimdiden günlük 11 milyon varil petrol ve yaklaşık 140 milyar metreküp doğalgaz kaybına yol açtığını ifade ederken Birol, “Bu kriz, şu anki haliyle iki petrol krizi ve bir gaz krizinin birleşimidir” dedi.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, ABD-İsrail ve İran arasında devam eden savaşın tetiklediği enerji krizinin, 1970’lerde yaşanan iki büyük petrol şoku ile Rusya-Ukrayna savaşının yarattığı etkilerin toplamına denk olduğunu açıkladı.

Canberra’daki Avustralya Ulusal Basın Kulübü’nde konuşan Birol, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının enerji piyasalarında derin bir krize yol açtığını ve bu durumun başlangıçta dünya liderleri tarafından yeterince kavranmadığını söyledi. Birol, küresel ekonominin “hayati damarları” olarak tanımladığı petrokimya, gübre, kükürt ve helyum gibi sektörlerde yaşanabilecek kesintilerin krizi daha da ağırlaştırabileceği uyarısında bulundu.

GÜNLÜK 11 MİLYON VARİL KAYIP

Birol, Körfez bölgesinde en az 40 enerji tesisinin ağır hasar gördüğünü ve çatışmalar sona erse bile arzın kısa sürede toparlanamayacağını belirtti. 1973 ve 1979 krizlerinde günlük yaklaşık 5 milyon varil petrol kaybı yaşandığını hatırlatan Birol, 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna savaşı ile küresel piyasalardan yaklaşık 75 milyar metreküp doğalgazın çekildiğini söyledi. Mevcut krizin ise şimdiden günlük 11 milyon varil petrol ve yaklaşık 140 milyar metreküp doğalgaz kaybına yol açtığını ifade etti. Birol, “Bu kriz, şu anki haliyle iki petrol krizi ve bir gaz krizinin birleşimidir” dedi.

HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİN MERKEZİNDE

IEA, 11 Mart’ta stratejik rezervlerden 400 milyon varil petrol piyasaya sürerek tarihindeki en büyük acil müdahaleyi gerçekleştirdi. 2026 başında küresel petrol piyasalarında arz fazlası bulunduğunu belirten Birol, Hürmüz Boğazı’ndan geçen tankerlerin hedef alınmasıyla birlikte arz sıkıntısı ve küresel endişelerin hızla arttığını söyledi. Dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’sinin taşındığı boğazdaki kapanmanın özellikle Asya-Pasifik bölgesini ağır etkilediği ifade edildi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’a boğazı yeniden açması için 48 saat süre tanırken, aksi halde enerji altyapısının hedef alınacağı uyarısında bulundu. İran ordusu ise ABD ve bölgedeki müttefiklerine ait enerji ve su altyapısını hedef alacağını açıkladı. Birol, krizin çözümü için Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının “en önemli adım” olduğunu vurguladı.

“HİÇBİR ÜLKE ETKİLERDEN KAÇAMAYACAK”

IEA’nın gerektiğinde ek petrol arzı sağlayabileceğini belirten Birol, mevcut rezerv kullanımının toplam stokların yalnızca yüzde 20’sine karşılık geldiğini söyledi. Ancak bu adımların kalıcı çözüm olmadığını vurgulayan Birol, “Piyasaları rahatlatabiliriz ama bu sorunu çözmez, yalnızca ekonomik acıyı azaltır” dedi. Birol, krizin bu şekilde devam etmesi halinde hiçbir ülkenin etkilerden muaf kalamayacağını belirterek küresel iş birliği çağrısı yaptı.

Trump’ın İran’ın enerji altyapısını vurma tehdidini beş gün ertelemesi, Washington’ın savaşta hedef küçülttüğü yorumlarını güçlendirdi. Başta rejim değişikliği ve nükleer programı bitirme söylemi öne çıkarken, şimdi Hürmüz Boğazı’nın açılması ve enerji akışının yeniden başlaması, Beyaz Saray’ın “başarı” diye sunabileceği daha dar bir çıkış planı olarak görülüyor.

Kaynak: dpa (MFM-Redaksiyon/Ferhad Poye)