Türkiye’nin Güçlü Kadınlarından: Semiha Berksoy’un Sahneye Uzanan Hikâyesi

8 Mart Dünya Kadınlar Günü, Türkiye’de sanat ve kültür alanında iz bırakan kadınları yeniden hatırlatıyor. Bu isimlerden biri de Türkiye’nin ilk opera sanatçısı olarak kabul edilen Semiha Berksoy. Cumhuriyet döneminde kadınların sanat alanında görünür olmasının önünü açan Berksoy, Avrupa sahnelerine çıkan ilk Türk kadın sanatçılardan biri olarak tarihe geçti.

1910 yılında İstanbul’da doğan Semiha Berksoy, sanatla iç içe bir ailede büyüdü. Annesi ressam Fatma Saime Hanım’dı. Küçük yaşlardan itibaren müzik ve sahne sanatlarına ilgi duyan Berksoy, İstanbul Belediye Konservatuvarı’nda eğitim aldı.

Berlin’e uzanan sanat yolculuğu
Semiha Berksoy’un kariyerinde dönüm noktası ise Cumhuriyet’in kültür politikalarıyla birlikte yaşandı. 1934 yılında sahnelenen ve Türkiye’nin ilk Türk operası kabul edilen “Özsoy” operasında rol aldı. Bu performansının ardından genç sanatçı, Mustafa Kemal Atatürk’ün desteğiyle eğitim için Almanya’ya gönderildi.

Berksoy, Berlin’de bulunan Devlet Yüksek Müzik Akademisi’nde (Hochschule für Musik) opera eğitimi aldı. Avrupa’nın en önemli müzik merkezlerinden biri olan Berlin’de aldığı bu eğitim, onun uluslararası kariyerinin temelini oluşturdu. O yıllarda bir Türk kadınının Avrupa’da opera eğitimi alması büyük bir başarı olarak görülüyordu.

Avrupa sahnelerinde bir Türk sanatçı
Semiha Berksoy, Almanya’da bulunduğu yıllarda opera sahnelerinde performans sergileyerek Avrupa’da sahneye çıkan ilk Türk kadın opera sanatçılarından biri oldu. Türkiye’ye döndükten sonra ise Ankara Devlet Operası’nın kuruluş sürecinde yer aldı ve uzun yıllar sahnede aktif olarak çalıştı.

Opera kariyerinin yanı sıra resimle de ilgilenen Berksoy, birçok sergi açarak sanatın farklı alanlarında üretim yaptı. Sanat hayatı boyunca hem Türkiye’de hem de yurtdışında sayısız performansa imza attı.

Türkiye’de opera sanatının öncülerinden biri olarak kabul edilen Semiha Berksoy, 2004 yılında hayatını kaybetti. Onun hikâyesi, Cumhuriyet döneminde kadınların sanat alanında elde ettiği başarıların en güçlü örneklerinden biri olarak gösteriliyor.

Kaynak:
İstanbul Devlet Opera ve Balesi Arşivi; Ankara Devlet Opera ve Balesi Kurumsal Arşivi; Cumhuriyet dönemi opera tarihi araştırmaları.

Redaksiyon: Buse Şimşek