İran Savaşı Küresel Ekonomiyi Sarsıyor: Petrol, Borsa ve Turizm Alarmda

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve ardından gelen karşı hamleler küresel ekonomide dalgalanmalara yol açtı. Petrol ve doğal gaz fiyatları hızla yükselirken borsalarda sert düşüşler görüldü. Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin durması enerji piyasalarını doğrudan etkiledi. Turizm sektörü de krizden payını aldı; binlerce yolcu ve kruvaziyer gemisi bölgede mahsur kaldı.

Petrol ve gaz fiyatlarında sert yükseliş
Haftanın ilk işlem gününde petrol fiyatları yüzde 10’a yakın artış gösterdi. Kuzey Denizi petrolü varil başına yaklaşık 78 dolara kadar yükseldi ve 80 dolar sınırına dayandı. Doğal gaz fiyatları da artış gösterdi ancak petrol kadar sert bir sıçrama yaşanmadı. Uzmanlar, fiyatlardaki dalgalanmanın savaşın süresine bağlı olarak devam edebileceğini belirtiyor.

Hürmüz Boğazı kilit noktada
İran ile Umman arasındaki Hürmüz Boğazı’ndan gemi geçişlerinin durması enerji piyasalarının en kritik başlığı haline geldi. Küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’si ve sıvılaştırılmış gazın yüzde 25’i bu güzergâh üzerinden taşınıyor. Boğaz önünde yaklaşık 200 geminin beklediği bildiriliyor. Alman armatörlere ait 20 ila 30 geminin de etkilendiği belirtiliyor.

Akaryakıt fiyatları yükseliyor
Almanya’da litre başına benzin fiyatı 1,85 avro, dizel fiyatı ise 1,80 avro seviyesine çıktı. Fiyatların hafta sonu itibarıyla son iki yılın en yüksek düzeyine ulaştığı kaydedildi. Otomobil Kulübü, artışın sürebileceği uyarısında bulundu. Petrol üreticisi ülkeler grubu üretimi artırma kararı alsa da piyasadaki belirsizlik sürüyor.

Gaz arzında risk var mı?
Uzmanlara göre Almanya’da kısa vadede gaz tedarik güvenliği açısından ciddi bir risk bulunmuyor. Kış mevsiminin sona yaklaşması ve Norveç’ten gelen boru hattı gazının önemli paya sahip olması, arz baskısını sınırlıyor. Ancak sıvılaştırılmış gaz piyasasında küresel fiyat artışının dolaylı etkileri olabileceği ifade ediliyor.

Borsalarda sert düşüş, altında yükseliş
Avrupa borsaları haftaya kayıpla başladı. Almanya’da önde gelen endeks yüzde 2’nin üzerinde geriledi. Fransa ve İtalya’da da benzer düşüşler görüldü. Yatırımcıların güvenli liman arayışıyla altın fiyatı yeniden 5.400 doların üzerine çıktı.

Turizm ve havacılık sektörü zor durumda
Orta Doğu’daki hava sahası kısıtlamaları nedeniyle binlerce yolcu bölgede mahsur kaldı. Yalnızca Dubai çıkışlı binlerce uçuş iptal edildi. Almanya, bölgede bulunan çocuklar, hastalar ve hamileler için özel tahliye uçuşları planlıyor.

Hamburg Havalimanı’nda Dubai, Doha, Tel Aviv ve Erbil seferleri iptal edildi. Ayrıca iki Alman kruvaziyer gemisi Abu Dabi ve Doha açıklarında bekliyor. Yaklaşık 7.000 yolcu gemilerde dönüş planı bekliyor.

Seyahat uyarısı yürürlükte
Alman Dışişleri Bakanlığı Orta Doğu için seyahat uyarısını yineledi. On binden fazla kişinin kriz kayıt sistemine başvurduğu bildirildi. İran’da hâlen binlerce Avrupa Birliği vatandaşı bulunuyor.

Savaşın süresi ve bölgesel yayılımı belirsizliğini korurken, enerji piyasaları ve küresel ticaret üzerindeki baskının devam etmesi bekleniyor.

(Kaynak: ARD / MFM-Redaksiyon: M. Hastürk)